ЗАТТЫҚ-ДАМЫТУШЫ ОРТАНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ТУРАЛЫ ӘДІСКЕРДІҢ ТАЛДАУЫ
Мектепке дейінгі ұйымдағы заттық-дамытушы орта Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуға қойылатын мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының талаптарына сәйкес ұйымдастырылған.
Заттық-дамытушы орта – баланың тұлғалық дамуын, танымдық белсенділігін, шығармашылығын, дербестігін және әлеуметтік дағдыларын қалыптастыруға бағытталған тәрбиелік-білім беру кеңістігі.
Топ бөлмесін ұйымдастыру барысында қауіпсіздік, қолжетімділік, икемділік, вариативтілік, көпфункциялылық және эстетикалық безендіру қағидалары басшылыққа алынған.
Барлық ойын құралдары мен оқу материалдары балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес таңдалған. Жиһаздардың биіктігі балалардың бойына лайықты, ал материалдар балалардың өздігінен пайдалануына ыңғайлы деңгейде орналастырылған.
Топ бөлмесі табиғи жарықпен жақсы қамтамасыз етілген. Бөлме санитариялық-гигиеналық талаптарға сай таза, кең әрі қауіпсіз.
1. ҚҰРЫЛЫС ЖӘНЕ ҚҰРАСТЫРУ ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: балалардың конструктивтік ойлауын, инженерлік қабілеттерін, кеңістікті бағдарлауын, шығармашылығын және ұсақ қол моторикасын дамыту.
Бұл орталықта әртүрлі көлемдегі құрылыс материалдары, конструкторлар, түрлі түсті текшелер, геометриялық пішіндер, пирамидалар, көлік үлгілері және көлемді құрастыру ойындары жинақталған.
Балалар ойын барысында өз қиялындағы ғимараттарды, көпірлерді, көшелерді, үйлерді, мұнараларды, гараждарды құрастырады. Құрастыру кезінде заттардың көлемін, түсін, пішінін салыстырады, бөліктерді сәйкестендіреді, жоспар бойынша және өз ойымен жұмыс істейді.
Педагог балалардың шығармашылық бастамаларын қолдап, сұрақтар қою, бағыт беру арқылы олардың зерттеушілік әрекетін дамытады.
Нәтижесінде балаларда:
• кеңістіктік ойлау;
• логикалық ойлау;
• шығармашылық қабілет;
• шыдамдылық;
• ұсақ қол моторикасы;
• инженерлік ойлау элементтері қалыптасады.
2. СЮЖЕТТІК-РӨЛДІК ОЙЫН ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: әлеуметтік тәжірибені меңгерту, қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру, сөйлеу тілін дамыту және өмірлік жағдаяттарды ойын арқылы меңгерту.
Орталықта көліктер, ойыншықтар, тұрмыстық бұйымдар, жануарлар мүсіндері және түрлі ойын жиынтықтары орналастырылған.
Балалар "Отбасы", "Дүкен", "Дәрігер", "Жүргізуші", "Құрылысшы" сияқты рөлдерді сомдап, күнделікті өмірдегі жағдайларды бейнелейді.
Ойын барысында балалар:
• рөлдерді бөліседі;
• бір-бірімен келіседі;
• диалог құрады;
• өз ойын еркін жеткізеді;
• әлеуметтік нормаларды меңгереді.
Бұл орталық баланың эмоционалдық интеллектісін, өзара сыйластық пен жауапкершілік сезімін қалыптастырады.
3. МАТЕМАТИКА ЖӘНЕ ЛОГИКА ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыру, логикалық ойлауын дамыту және танымдық қызығушылығын арттыру.
Орталықта цифрлар, геометриялық пішіндер, санау материалдары, дамытушы карточкалар, салыстыру ойындары және логикалық тапсырмалар орналасқан.
Балалар:
• санайды;
• салыстырады;
• топтастырады;
• сәйкестендіреді;
• заңдылықтарды анықтайды;
• қарапайым есептер шығарады.
Педагог тапсырмаларды ойын түрінде ұйымдастырып, баланың өздігінен шешім қабылдауына жағдай жасайды.
Бұл орталық математикалық сауаттылықтың алғашқы негіздерін қалыптастырады.
4. ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: балалардың эстетикалық талғамын қалыптастыру, шығармашылық қабілетін дамыту және өзіндік ойын көркем түрде жеткізуге үйрету.
Орталықта түрлі түсті қағаздар, қарындаштар, фломастерлер, бояулар, қылқаламдар, ермексаз, қайшы, желім және табиғи материалдар орналасқан.
Балалар:
• сурет салады;
• мүсіндейді;
• жапсырады;
• құрастырады;
• сәндік жұмыстар орындайды.
Жұмыс барысында түстерді ажыратады, композиция құрады, ұсақ моторикасы дамиды.
Балалардың дайын жұмыстары көрме ретінде қойылып, олардың еңбегі бағаланады.
5. ТІЛ ДАМЫТУ ЖӘНЕ КІТАП ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: балалардың сөздік қорын молайту, байланыстырып сөйлеуін дамыту, кітап оқуға қызығушылығын қалыптастыру.
Орталықта ертегілер, әңгімелер, балалар энциклопедиялары, суретті кітаптар, тақырыптық альбомдар және тіл дамытуға арналған дидактикалық материалдар жинақталған.
Педагог балалармен бірге:
• кітап оқиды;
• суреттер бойынша әңгіме құратады;
• ертегілерді сахналайды;
• мақал-мәтелдер жаттайды;
• жаңылтпаштар айтады.
Бұл орталық сөйлеу мәдениетін, тыңдай білу қабілетін және тілдік қарым-қатынасты дамытады.
6. ТАБИҒАТ БҰРЫШЫ
Мақсаты: балалардың қоршаған орта туралы білімдерін кеңейту, табиғатты қорғауға тәрбиелеу және зерттеушілік қабілеттерін дамыту.
Табиғат бұрышында жыл мезгілдері, ауа райы, табиғат құбылыстары, өсімдіктер мен жануарлар туралы көрнекіліктер орналастырылған.
Балалар:
• ауа райын бақылайды;
• табиғаттағы өзгерістерді талдайды;
• маусым ерекшеліктерін анықтайды;
• экологиялық мәдениетке тәрбиеленеді.
Педагог бақылау, әңгімелесу және тәжірибе элементтерін пайдаланып, балалардың қызығушылығын арттырады.
7. ПАТРИОТТЫҚ ТӘРБИЕ ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: балалардың туған жеріне, еліне деген сүйіспеншілігін қалыптастыру, мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге тәрбиелеу.
Орталықта Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы, Елтаңбасы, ұлттық рәміздер, Отан туралы көрнекіліктер орналастырылған.
Педагог балаларды мемлекеттік рәміздердің мәнімен таныстырып, туған өлке, ұлттық мерекелер, салт-дәстүрлер туралы әңгімелер ұйымдастырады.
Бұл орталық балалардың азаматтық және ұлттық құндылықтарға деген құрметін қалыптастырады.
8. АҚПАРАТТЫҚ-КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: цифрлық ресурстарды тиімді пайдалану арқылы білім беру үдерісін қолдау.
Топ бөлмесінде орналасқан теледидар ұйымдастырылған іс-әрекеттерде оқу бейнематериалдарын, танымдық мультфильмдерді, музыкалық жаттығуларды және презентацияларды көрсету үшін пайдаланылады.
АКТ құралдары балалардың танымдық белсенділігін арттырып, ақпаратты көрнекі қабылдауына ықпал етеді.
9. ЕРКІН ОЙЫН ЖӘНЕ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС АЙМАҒЫ
Мақсаты: балалардың өздігінен әрекет етуіне, құрдастарымен еркін қарым-қатынас жасауына және топтық жұмыстарды ұйымдастыруға жағдай жасау.
Топ бөлмесінің орталық бөлігі еркін ойынға арналған. Мұнда балалар таңертеңгілік шеңберге қатысады, пікір алмасады, қимылды ойындар ойнайды, мерекелік іс-шаралар мен ойын-сабақтарға қатысады.
Кең әрі ашық кеңістік балалардың қозғалыс белсенділігін арттырып, қауіпсіз ойын ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
10. ДЕНСАУЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫ
Мақсаты: тәрбиеленушілердің денсаулығын нығайту, қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру, салауатты өмір салты туралы түсініктерін қалыптастыру, негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту және дене мәдениетіне қызығушылығын арттыру.
Денсаулық орталығы балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес қауіпсіз әрі қолжетімді түрде ұйымдастырылған. Орталықта жалпы дамытушы жаттығулар мен қимылды ойындарды өткізуге арналған құралдар орналастырылған. Қажеттілігіне қарай массаж жолақтары, жұмсақ модульдер, доптар, құрсаулар, секіртпелер, кеглилер, жалаушалар, тепе-теңдікті сақтауға арналған құралдар және тыныс алу жаттығуларына арналған көрнекіліктер пайдаланылады.
Педагог орталықтағы құралдарды ұйымдастырылған іс-әрекетте, таңертеңгілік гимнастикада, сергіту сәттерінде, қимылды ойындарда және балалардың дербес әрекетінде жүйелі қолданады. Ойын арқылы балалардың дене дайындығы жетілдіріліп, қозғалыс үйлесімділігі, ептілігі, жылдамдығы, икемділігі және төзімділігі дамытылады.
Орталықта өткізілетін жұмыстар балалардың қауіпсіздік ережелерін сақтауына, жеке бас гигиенасы дағдыларын меңгеруіне, денсаулыққа жауапкершілікпен қарауына және салауатты өмір салтының маңызын түсінуіне ықпал етеді.
Денсаулық орталығы арқылы балалардың қимыл-қозғалыс белсенділігі артып, жағымды эмоционалдық көңіл күйі қалыптасады, өз денсаулығына ұқыпты қарау дағдылары мен дене мәдениетіне тұрақты қызығушылығы дамиды.
11. ЖАТЫН БӨЛМЕ (ДЕМАЛЫС ОРТАСЫ)
Мақсаты: тәрбиеленушілердің күн тәртібіне сәйкес сапалы тынығуын қамтамасыз ету, денсаулығын сақтау және нығайту, қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыру, жеке бас гигиенасы мен ұқыптылық дағдыларын дамыту.
Жатын бөлме балалардың жас ерекшеліктеріне және санитариялық-гигиеналық талаптарға сәйкес ұйымдастырылған. Бөлме кең, жарық, таза әрі жақсы желдетіледі. Кереуеттер балалардың бойына лайықты, қауіпсіз орналастырылып, олардың еркін қозғалуына және тәрбиешінің балаларды бақылауына қолайлы жағдай жасалған.
Әр тәрбиеленушінің жеке төсек-орны, төсек жабдықтары мен жеке заттарына арналған орны қарастырылған. Төсек жабдықтарының тазалығы мен ұқыптылығы тұрақты қадағаланып, санитариялық талаптарға сәйкес күтіп ұсталады.
Әдіскердің қорытындысы
Топтағы заттық-дамытушы орта тәрбиеленушілердің жан-жақты дамуына бағытталған талаптарға сай ұйымдастырылған. Барлық даму орталықтары өзара байланыста жұмыс істейді және балалардың танымдық, коммуникативтік, әлеуметтік, шығармашылық, дене және зерттеушілік дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді. Материалдар жүйелі түрде жаңартылып, тақырыптық жоспар мен жыл мезгілдеріне сәйкес толықтырылып отырады. Ортаның мазмұны балалардың қызығушылығын қолдап, олардың дербестігін, белсенділігін және бастамашылдығын дамытуға мүмкіндік береді.
Осындай толық сипаттама мемлекеттік аттестаттау кезінде заттық-дамытушы ортаның ұйымдастырылуын кәсіби деңгейде көрсетуге мүмкіндік береді.